Advies Werkplaats Fellenoord van Mooi NL: aandacht voor zachte waarden
Fellenoord wordt een nieuwe stadswijk in Eindhoven, maar hoe zorgen we dat het ook echt als 'thuis' aanvoelt? Het Rijksprogramma ‘Mooi Nederland’ onderzocht samen met ons hoe de menselijke kant van de wijk te versterken. Het resultaat is het advies Werkplaats Fellenoord - Op zoek naar zachte waarden, vol met praktische kaders voor een wijk waar elke Eindhovenaar zich welkom voelt.
Samen met de stad
In de 'Werkplaats Fellenoord' hebben we de afgelopen tijd intensief samengewerkt met de ontwerpbureaus VenhoevenCS en BVR. Als gemeente Eindhoven, provincie Noord-Brabant en Fellenoord 2040 trokken we hierin op met het ministerie om scherp te krijgen wat er nodig is voor een inclusieve stadswijk. We hebben mensen uitgenodigd om mee te doen met werkateliers, ontwerpend onderzoek en locatiebezoeken. Beleidsmakers uit het sociale en fysieke domein, maatschappelijke organisaties, ontwerpers en mensen uit de omgeving zijn hierbij met elkaar in gesprek gebracht.
We hebben juist de kennis opgehaald bij de mensen die de stad maken: van inwoners tot lokale verenigingen en stichtingen. Hun boodschap is duidelijk: maak van Fellenoord geen eiland voor een kleine groep, maar een levendige plek met ruimte voor iedereen.
Advies in het kort
Van gebiedsontwikkeling naar inclusieve stadsontwikkeling
Hoe maken we van Fellenoord een plek waar mensen niet alleen wonen en werken, maar zich ook echt thuis voelen? Op basis van de Werkplaats Fellenoord is een advies gemaakt om 'zachte waarden' te beschermen. Dit advies laat zien dat de toekomst van de wijk niet alleen bepaald wordt door het aantal woningen, maar vooral door de aandacht voor sociale en culturele waarden. De verbinding met de omliggende wijken is hierbij onmisbaar. De belangrijkste boodschap: zonder deze menselijke waarden wordt Fellenoord misschien een succesvol bouwproject, maar geen fijn leefgebied. Deze inzichten zijn ook belangrijk voor andere grote bouwprojecten in Nederland.
Van ambitie naar uitvoering
Het advies laat zien hoe de keuzes die we nu maken invloed hebben op wie er straks in Fellenoord woont, werkt en de straat gebruikt. De centrale vraag verschuift van wat Fellenoord wil zijn naar hoe we die ambitie waarmaken en voor wie. Het advies helpt om de plannen voor een 'wereldstad' breder te maken. Zo ontstaat een inclusieve ontwikkeling die zowel de economische ambities als het dagelijkse leven in de stad ondersteunt.
Programma en organisatie: de menselijke maat
Het rapport adviseert om bij de bouw niet op de hoogste prijs te sturen, maar op een betaalbare en diverse woningmix die past bij de Eindhovense behoefte. Door maatschappelijke functies los te koppelen van de woningmarkt, kan er worden gebouwd aan een sterke maatschappelijke en culturele basis die voor iedereen toegankelijk blijft. Een centraal team van adviseurs moet hierbij de regie houden en zorgen voor samenhang, terwijl tijdelijke invullingen direct ruimte bieden om te experimenteren met lokale initiatieven.
Financiën en beleid: van advies naar afspraak
Om dit waar te maken, luidt het advies om maatschappelijke waarde onderdeel van de haalbaarheid te maken in de berekeningen. De lokale economie wordt versterkt door bewust te kiezen voor Eindhovense ondernemers en door van zachte waarden harde criteria te maken bij de uitgifte van grond. Door deze afspraken direct te borgen in beleid en contracten, wordt de menselijke maat geen keuze, maar een voorwaarde voor de hele ontwikkeling van Fellenoord.
Alle adviezen in één beeld
Alle lessen uit de Werkplaats en de bijbehorende adviezen zijn samengebracht op een conclusiekaart. Het fundament hiervan is de leeflaag van de wijk waar gebouwen, activiteiten en parken één geheel vormen met de omgeving. Deze laag laat zien waar bewoners zich straks thuis voelen. Het is een plek voor iedereen, waar drukke plekken en rustige gebieden elkaar afwisselen. Ook is er volop ruimte voor lokale ondernemers en nieuwe ideeën. Een dwarsdoorsnede van de plannen laat zien hoe de nieuwe wijk verbonden is met de rest van de stad en de regio. Op de achtergrond staan de partijen die er samen voor zorgen dat deze menselijke waarden ook echt een vaste plek krijgen in de ontwikkeling van Fellenoord.
Werkplaats als startpunt
De Werkplaats Fellenoord heeft een gedeeld verhaal en veel nieuwe inzichten opgeleverd. Ook zijn er nieuwe contacten ontstaan tussen verschillende partijen. Juist in een groot project als Fellenoord is het van belang om aandacht te houden voor de menselijke maat en het dagelijks leven. De resultaten van deze werkplaats zijn geen eindpunt, maar een uitnodiging om sociale waarden blijvend serieus te nemen als basis voor een gezonde en sterke stad.
Werkplaatsen zijn een samenwerking tussen het ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (VRO) en het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW). In werkplaatsen worden vraagstukken samen met andere (semi)overheidslagen en relevante stakeholders verkend, los van directe project- of besluitdruk. Werkplaats Fellenoord is opgezet in samenwerking met ontwikkelingsmaatschappij Fellenoord 2040.
